X
تبلیغات
سلامت و ورزش

سلامت و ورزش

نقش ورزش بر سلامت جسم و روان

رابطه ورزش با تندرستی

تعريف ورزش و تندرستي

ورزش عبارت است از يك فعاليت نهادينه شده كه مستلزم كاربرد نيروي جسماني شديد با استفاده از »

مهارت هاي جسماني پيچيده به وسيله شركت كنندگاني است كه توسط عوامل دروني و بيروني تحريك

( كوشافر ، 1381 ، ص 58 ) « مي شوند. اين تعريف با فعاليت هاي ورزشي سازمان يافته ارتباط پيدا مي كند

در جوامع اسلامي با توجه به اين كه كليه سياستگذاري ها در خدمت مكتب مي باشد ، تربيت بدني نيز جدا

از اين اصل كلي نبوده و ضمن اين كه پي ريزي اين علم بر مبناي مسائل جسماني و فيزيكي است ولي در

نهايت وسييله ايست كه در كمال و تعالي انسان ها موثر بوده و مي تواند گامي در جهت اهداف غايي انسان

همانطوري كه با ورزش قوت » ( ها كه همان سير الي الله است بر دارد. (عزيز آبادي فراهاني ، 1373 ،ص 7

جسماني خودتان را تقويت مي كنيد ، قواي روحانيتان را هم تهيه و تقويت كنيد. همانطوري كه كوشش

امام خميني (ره)، 1386 ،ص 255 ) از )« ميكنيد جسمتان قوي باشد ، كوشش كنيد كه روحتان هم قوي باشد

تندرستي صرفاً نداشتن بيماري و ضعف نيست؛ بلكه منظور از آن سلامتي »، نظر سازمان بهداشت جهاني

كامل جسمي ، ذهني ، اجتماعي و روحي است . در حقيقت دو هدف عمده تندرستي ، به تأخير انداختن

( گائيني ، 1386 ،ص 27 ) « مرگ و از بيماري است

چكيده اي از تاريخچه پيوند تن و روان

فيلسوفان در بستر تاريخ همواره درباره دوگانگي يا يك پارچگي تن و روان ترديد داشته اند . از شواهد

موجود چنين بر مي آيد كه در روزگاران كهن تن و روان را يك پارچه مي داشتند .در فرهنگ هاي

نخستين عقيده بر اين بود كه بيماري از رسوخ ارواح خبيثه در بدن ناشي مي شود . باستان شنا سان جمجمه

هاي سوراخ شده از عصر سنگي پيدا كرده اند كه به عمد با ابزارهاي سنگي سوراخ شده بودند .گمان مي

رود كه انسان هاي عصر سنگي مي خواستند با سوراخ كردن جمجمه ، ارواح خبيثه را از بدن بيمار خارج

كنند .

٣

يونانيان از نخستين مردماني بودند كه فرضيه ي جدايي تن و روان را مطرح كردند . آنان به جاي آن كه

بيماري را به ارواح خبيثه نسبت دهند آن را پيامد بر هم خوردن تعادل مايعات بدن مي دانستند . بر طبق اين

فرضيه ،كه ابتدا توسط بقراط عنوان شد و جالينوس آن را بسط داد بيماري از برهم خوردن تعادل چهار

خلط در بدن ايجاد مي شود .اين چهار خلط عبارتند از:خون ،سوداء ، صفرا و بلغم.

از اين رو درمان بيماري مستلزم برقراري تعادل مجدد بين اين چهار خلط بود. از شواهد چنين بر مي آيد

كه در اين دوران تأثير عوامل رواني بر بيماري كاملاً ناديده گرفته مي شد. در سده هاي ميانه سبب شناسي

و درمان بيماري در قلمرو جن شنايس قرار گرفت. علت بيماري را تنبيه خدايان مي دانستند و براي درمان

آن بيماران را شكنجه و آزار مي دادند .

با آغاز دوره رنسانس و انجام پژوهش هاي پزشكي نظريه برهم خوردن تعادل خلط ها در بدن مردود

شناخته شد و نظريه اي به عنوان آسيب شناسي ياخته اي رواج يافت .بر پايه اين نظريه آسيب هاي وارد بر

ياخت هاي بدن عامل كليه ي بيماري ها به شمار مي آمدند .پژوهش هاي آزمايشگاهي و پيشرفت هاي روز

افزون علم پزشكي در اين دوره باعث شدند كه توجه اين علم به جاي روان به عوامل جسماني معطوف

گردد .دانشمندان در تلاش براي در هم شكستن خرافات گذشته ، از نظريه دوگانگي تن و روان قوياً

جانبداري كردند اكنون ما شاهد تغييرات زيادي در اين شيوه تفكر هستيم .در حاال حاضر دانشمندان

معتقدند سلامت جسمي فرد با عوامل رواني و محيط اجتماعي وي در ارتباط است .تن و روان با يكديگر

( در تعاملند و هر دو در سلامت و بيماري دخالت دارند. (منشئي ، 1376 ،صص 3و 4

تأثير ورزش در اجتماعي شدن

پژوهش هاي اجتماعي شدن در ورزش با توسعه ي جامعه شناسي ورزش ارتباط مستقيم داشته است .طي

دهه 1960 و اوايل دهه 1970 براي تبيين جنبه هاي گوناگون شركت در فعاليت هاي ورزشي تلاش بسياري

شده است .اغلب مطالعات اجتماعي شدن در ورزش حول دو مسأله متمركز بوده است .يكي پيشايندهاي

شركت در ورزش يعني اينكه چگونه و تحت چه شرايطي شخص به ورزش رو مي آورد و ديگري پيامد

هاي شركت در ورزش .اين دو فرايند را اجتماعي شدن در نقش اجتماعي و اجتماعي شدن از طريق نقش

اجتماعي نيز ناميده اند . لذا در اغلب منابع دو عنوان اجتماعي شدن در ورزش و اجتماعي شدن از طريق

اجتماعي مي شود و در دومي به « ورزشكار » ورزش به چشم مي خورد .در اولي فرد در نقش ورزشي مانند

ياد گيري نگرش ها ، ارزشها ، مهارت ها و گرايش هايي كلي - مانند جوانمردي ،انضباط – اشاره دارد

۴

كه تصور مي شود در فعاليت هاي ورزشي حاصل آيد .اجتماعي شدن از طريق ورزش عبارت است از تأثير

ورزش بر باورها ، نگرش ها و ... .

چنين پنداشته مي شود كه در درس هايي كه از شركت كردن در ورزش مي آموزيم به ساير جنبه هاي

اجتماعي انتقال پذير است و از اين طريق فرد را براي شركت موفقيت آميز در آن زمينه ها ياري مي دهد .

دانيش اظهار مي دارد كه كودكان مهارت هاي ارتباط و تصميم گيري را با شركت در ورزش كسب مي

كنند . (عبدلي ، 1386 ،صص 136 و 139 ) تربيت بدني در قبول مسوليت براي پرورش و القاي ارزش هاي

اجتماعي در افراد جامعه خصوصاً دانش آموزان مدارس سهيم بوده و به عنوان عاملي در جهت تقويت

ارزش هاي اجتماعي و رفتار هاي مطلوب انساني موثر است .(عزيز آبادي فراهاني ، 1373 ،ص 11 ) اهتمام

به موضوع اجتماعي شدن و رابطه ي آن با ورزش زماني به اوج خود رسيد كه سميناري بين المللي با

بر پا شد اين سمينار كه در سال 1971 در كانادا برگزار گرديد « اجتماعي شدن از طريق ورزش » موضوع

به اين نتيجه رسيد كه فرهنگ بدني عاملي مهم در اجتماعي شدن فرد مي باشد .(انور الخلولي ، 1383

تمدن فقط در سايه برتري و ارزش والاي قهرماني يعني بازي رقابت » ،ص 200 ) به عقيده ي راجر كايو آ

« . آميز و مسابقه اي كه سر چشمه ي دموكراسي و حكومت مردم بر مردم است به وجود آمده است

(توماس ، 1370 ،ص 93 ) روند اجتماعي شدن كودكان با فعاليت هاي اوليه ورزشي آنان آغاز ميشود و

موجبات رشد و تكامل حركتي در دوره كودكي و مشاركت ورزشي آنان در سال هاي بعد را فرا هم مي

( كند .(ام .هي وود ، 1387 ،ص 474

تأثير ورزش در شخصيت

شخصيت اجتماعي بيان كننده ي رشد صحيح و طبيعي رواني افراد است . چنانچه تربيت بدني در يك

جامعه مطابق با اصول اين علم در نظر باشد ، افراد ورزشكار را از فرد گرايي و خود محوري خارج كرده و

رشد روحيات طبيعي را در فرد بهبود مي بخشد كه در نتيجه شكوفا شدن اين استعداد، فرد باساير افراد

( اجتماع آسانتر ارتباط بر قرار كرده و در كنار آنها زندگي مي نمايد .(عزيز آبادي فراهاني ، 1373 ،ص 20

شخصيت را روش و شيوه خاص هر فردي در جستجو براي پيدا كردن » ، جرج كلي از روانشناسان معروف

مطالعات انجام يافته نشان مي دهد كه ورزشكاران و قهرمانان ،با «. و تفسير معناي زندگي تعريف مي كند

شهامت و فدا كار مي باشند و بر اراده خود تسلط دارند .(كوشافر، 1381 ،صص 171 و 172 ) بازي و ورزش

پيوند تنگاتنگي با رشد و تكامل شخصيت كودك دارند و آن را به مرحله نضج و آگاهي اجتماعي مي

۵

رسانند . پژوهشگران تحقيقات فراواني پيرامون نقش بازي وگيم ها در اجتماعي شدن و همچنين درباره اين

مسأله به انجام رسانده اند كه چگونه فعاليت هاي بدني ،روي هم رفته در تكوين تصوير روشني از بدن در

ذهن كودك ،كه به تصوير بدن معروف است ،تأثير مي گذارد .تصويري كه مفهوم خود بدني و در نتيجه

مفهوم خود پنداره بر پايه ي آن استوار است و نخستين خشت بناي شخصيت كودك به شمار مي آيد

.فعاليت حركتي عموماً فرصت پر باري براي خود شكوفايي كودك فرا هم مي آورند . كودك در ضمن

پرداختن به بازي تجربه هاي پيروزي و شكست را از سر مي گذراند و اين تجربه ها در گسترش تصورات

او و پيوند دادن مفاهيم و اهداف و چشم انداز هاي وي با واقعيت خويش تأثير مي گذارد و ادراك واقع

بينانه و غير مبالغه آميز او از حدود و توانايي هاي جسمش را افزايش مي دهد كه اين خود ، شخصيت

اجتماعي او را نضج مي دهد و به وي اعتماد به نفس مي بخشد و باعث دور شدنش از خصلت هايي چون

خود شيفتگي و غرور مي گردد بي آنكه از ارزش او چه در برابر خودش چه در برابر ديگران چيزي

بكاهد.(انور الخلولي ، 1383 ،صص 82 و 83 ) ديدگاهي نيز اعتقاد دارد كه ورزش به عنوان واسطه و عامل

ارتباط بين فرد با خودش يا ديگران است. اين شناخت چند جنبه اي مي تواند در ساز گاريهاي اجتماعي و

شخصيت دخيل باشد .درباره ارتباط ورزش با صفات شخصيتي ، آيزاك با گرد آوري ليست مهمي از

نتايج تحقيقات ورزش و شخصيت بيان كرد كه سه زمينه خوب از شخصيت در رابطه با ورزش از قبيل

برون گرايي ، روان رنجوري و سايكوتيسم وجود دارد و برخي از صفات ،حالات و خلق و خوي ارتباط

تغييرات ناشي از ورزش در شخصيت به تدريج و آهسته و » : خوبي با رفتار ورزشي دارند.وي مي گويد

پس از سالها روي مي دهد ،زيرا ورزش اعمال سيستم عصبي سمپاتيك ،انتظارات و ارزش ها را تغيير مي

( عبدلي ، 1386 ،صص 60 و 61 ) « . دهد

تأثير ورزش در اخلاق و رعايت حقوق ديگران

چون برنامه هاي تربيت بدني امكان و شرايطي دارد كه شخصيت و ماهيت افراد بروز مي كند و آشكار مي

گردد لذا رفتار و اعمال ناشايسته شناخته مي شود و جايگزيني خصايص انساني و رعايت قوانين صورت مي

گيرد .بدين گونه هر فرد مي تواند از احترام لازم در بين دسته و جامعه خود برخوردار گردد.اين ارتباط

مطلوب شكل گرفته و به صورت اخلاق در آمده و به قلمرو هاي خارج نيز انتقال يافته و مشاهده مي شود

( .(كوشافر، 1381 ،ص 68

۶

من كاملاً موافقم كه تربيت ورزشي تا حدي به پرورش » : هربرت ريد اغراق نكرده است آنجا كه مي گويد

اراده مي انجامد .همچنين از اين كه در مدارس ما زماني را به بازيها اختصاص مي دهند متأسف نيستم ،بلكه

بر عكس ،اين زمان تنها زمانيست كه به بهترين وجه مي گذرد ... اخلاق ورزشي روحيه تيمي و گروهي ،به

انور الخلولي ، 1383 ،ص 80 ) انتقال و ) «. سنتي ،در كنار ديگر سنت هاي اجتماعي ، تبديل شده است

كاربرد آموخته هاي اجتماعي ورزش ها و انعكاس اين رفتار هاي آموخته شده فرد را براي زندگي در

گروه آماده تر مي سازد .تجربه اجتماعي كسب شده از راه فعاليت هاي گروهي تربيت بدني در حل مسائل

اجتماعي بسيار مفيد مي باشد .تصميم گيري هاي منطقي ، قضاوت هاي اخلاقي و تجربه آنها در ميادين

ورزشي قابل انتقال به زندگي هستند . تقليد از مربيان و رهبران در گفتار و كردار كه مورد احترام شركت

كنندگان در فعاليت هاي ورزشي هستند باعث ايجادصفات برجسته و مطلوب در ورزشكاران و دانش

آموزان مي گردد .كنترل احساسات ،احترام به قوانين ،رعايت منافع جمعي از جمله عاداتي هستند كه در

ورزش امكان آموزش آنها موجود است .اغلب ورزشكاران اذعان دارند كه فلسفه زندگي مربيان و طرز

رفتار آنها در زندگي اجتماعي و اخلاقي اين گروه موثر بوده ، زيرا آنان در موقعيت بهتري براي الگو

برداري قرار دارند .تربيت اخلاقي ورزشكاران از رفتار مربيان نشأت مي گيرد پس مربيان با اعتماد به كار و

نقش خود لازم است اصول انساني و اخلاقي را رعايت كنند . (كوشافر ، 1381 ،ص 177 ) از آنجا كه انجام

مهارت هاي ورزشي طبق قوانين و مقررات خاص هر رشته اجرا مي گردد و رعايت مقررات بازي براي

كليه بازيكنان الزامي مي باشد ،در نتيجه ، بازي موقعيتي است براي آموزش رعايت مقررات و قرار داد هاي

اجتماعي ،خصوصاً براي كودكان كه درسنين اوليه با مقررات اجتماعي درگير نيستند اثرات كاربردي را به

( همراه دارد.(عزيز آبادي فراهاني ، 1373 ، ص 20

تأثير ورزش در كاهش افسردگي

به عقيده ي محققين ،ورزش باعث شادي و نشاط و بالا بردن اعتماد به نفس مي گردد زيرا افراد افسرده يا

اعتماد به نفس ندارند يا ميزان آن در انان بسيار پايين است . ورزش احساس رضايت باطني شخص را بالا

برده و فرد حس مي كند كه به موقعيت هايي دست يافته است . (فراهاني ، 1386 ) ورزش در درمان بسياري

از بيماري ها از جمله افسردگي تأثير به سزايي دارد. 30 دقيقه ورزش در روز مي تواند آثار افسردگي به

اندازه ي برخي روش هاي رواني- درماني و داروهاي ضد افسردگي كاهش دهد .به گزارش پايگاه اينترنتي

٧

مركز پزشكي دانشگاه تگزاس ،بررسي روان پزشكان نشان مي دهد روزانه 30 تا 35 دقيقه ورزش مي تواند

آثار و عوارض افسردگي تا نصف كاهش دهد و اين كار برابر با تأثير روش هاي درماني متداول و مصرف

برخي داروهاي افسردگي مي باشد.

روانپزشكان قصد دارند با استفاده از نتايج اين تحقيق شيوه اي مختلط از روش هاي روان درماني و ورزش

را براي درمان افسردگي ابداع كنند .(سايت تبيان، 1388 ) فوايد ورزش در بهبود افسردگي به طور فهرست

وار ارائه مي –شود :

-1 احساس كاهش قابل ملاحضه ي غم واندوه

-2 افزايش اعتماد به نفس

-3 ايجاد احساس موفقيت

( -4 افزايش خلاقيت هاي فردي (رضواني ، 1387

در يكي از جالبترين تحقيقات كلينيكي مشخص شده است كه ورزش نه تنها در معالجه افسردگي بسيار

موثر است بلكه نقش به سزايي در جلوگيري از بازگشت اين بيماري دارد و با توقف انجام حركات ورزشي

خطر بروز علايم افسردگي افزايش چشم گيري خواهد داشت . به گفته يكي از روانشناسان مهم نيست كه

افراد افسرده به چه ميزان ورزش مي كنند بلكه مهم اين است كه به طور مرتب روزانه وقتي را براي اين امر

( اختصاص دهند.(سايت پارس نايس ، 1388

تأثير ورزش در كاهش اضطراب

استرس هنگامي رخ مي دهد كه فرد احساس كند بين قابليت هاي فردي خود و آن چه در يك موقعيت

خاص لازم است توازن وجود ندارد ،در عين حال پيامد عمل نيز مبهم باشد .( س .رابرتس و همكاران ،

( 1382 ،ص 116

در زماني كه احساس نگراني و اضطراب پيش مي آيد انسان بايد به كار و فعاليتي مشغول شود چون معمولاً

ذهن انسان در يك لحظه نمي تواند به چند موضوع متفاوت فكر كند .دراين ميان هر قدر كار و فعاليت

حالت سرگرم كنندگي بيشتري داشته باشد موثر تر خواهد بود . اين عمل باعث خواهد شد راحتتر با افكار

اضطراب زا مبارزه كند . در واقع خواهيم توانست ذهن خود را از درگير شدن با افكار منفي منحرف

كنيم.در اين خصوص ورزش كردن باعث خواهد شد فرد در مواجه با شرايط اضطراب زا خونسردي و

٨

آرامش بيشتري داشته باشد . تحقيقات كارشناسان نشان ميدهد كه ورزش تأثيرات فيزيولوژيكي بر بدن

دارد كه اين تأثيرات فيزيو لوژيك فراهم كننده آرامش در افراد هستند .( پناهي ، 1388 ) در دنياي امروزه

دانستن راه و روش زندگي و پيشرفت عملاً بدون استرس امكان پذير نيست و در بين جوامع بشر به صورت

قانون در آمده است . نظام پيچيده ي كنوني ما چنان است كه دستگاه عصبي ما در طي روز دائماً از سوي

تكان هاي استرس زاي كوچك و بزرگ بسيار زياد ي بمباران مي شود و دستگاه هاي عصبي - عضلاني ما

دائماً در حالت تنش به سر مي برند . در نتيجه استرس يكي از عمومي ترين مشكلاتي است كه افراد با آن

روبرو هستند . و از آنجايي كه امروزه مسأله سالم زيستن و رابطه ي آن با فعاليت هاي بدني اهميتي اساسي

يافته است ، تمرين و ورزش يكي از ساده ترين ابزار هايي است كه استرس را كنترل مي كند . ما مي دانيم

كه ورزش مداوم بدني در صورتي كه به درستي انجام شود و با بيماري شخص در تضاد نباشد در نگهداري

سلامت جسم و روان و بهزيستي فرد و پيشگيري از بسياري از بيماري ها ، يكي از مهم ترين عوامل به شمار

مي رود . و اين واقعيتي است كه فعاليت بدني ، استرس عاطفي را به طور موثر مي نشاند و بسياري از

پيامدهاي نا خوشايند آن را خنثي مي كند اگر چه ورزش مشكلات كاري را حل نمي كند و يا وقتي در

ترافيك قرار گرفته ايم كار پليس راهنمايي و رانندگي را انجام نمي دهد و راه را براي ما باز نمي كند

مطمئناً به دليل فعل و انفعالاتي كه در بدن صورت مي گيرد به ما كمك مي كند كه از عهده فشار روحي

. ( بر آييم و از تبديل آن به يك مسأله مزمن جلوگيري كنيم ( سايت وگاب ، 1388

نقش ورزش در پر كردن اوقات فراغت

فراغت شامل فعاليت هايي جدا از اجبار هاي شغلي ، خانوادگي و اجتماعي است كه در آن فرد فقط به ميل

خود عمل مي كند . در نتيجه فراغت ، كار يا بي كاري نيست ، بلكه يك تجربه با ارزش زندگي است و به

قول ارسطو ،فراغت جديترين مشغله انسان است (جمشيدي، 1387 ) . دكتر ناش در كتاب فلسفه ي

شخص كار موظف و تكاليف » تفريحات سالم و اوقات فراغت را آن بخش از زندگي تعريف مي كند كه

بنا براين شامل ساعتي است كه با تفريحات و .« ديني و اجتماعي خود را انجام دارده و در خواب نيست

ورزش سپري مي كند . در فراغت اندكي كه امروزه ميسر و ممكن است اجراي برنامه هاي مناسب

تفريحي ورزشي براي تلطيف زندگي ، كاستن از فشارهاي زندگي ماشيني ، ارضاي غرايز و تمايلات ذاتي

، تأمين سلامت جسماني و رواني ضرورت دارد . اين امر مورد توجه برنامه ريزان تعليم و تربيت بوده و از

٩

هفت بند اهداف تعليم و تربيت در بند ششم : استفاده صحيح از اوقات فراغت جايگاه پيدا كرده و آموزش

هاي لازم نظري و عملي در مدارس صورت مي پذيرد (كوشافر ، 1381 ، ص 89 ).يكي از روش هايي كه

مي تواند اوقات فراغت افراد جامعه را زير پوشش قرار دهد و بسياري از ضعف ها و كمبود هاي جسماني و

رواني را رفع و درمان كند ، ورزش و تفريحات سالم است . تربيت بدني و ورزش گذشته از جبران ضعف

ها و حفظ تندرستي ، افراد را براي زندگي ، تلاش و اهداف مشترك آماده مي سازد . استفاده از بازي در

اوقات فراغت فرصتي براي پيشرفت فرد فرا هم مي نمايد ( جمشيدي ، 1387 ) . فراغت هميشگي انسان را

گرفتار بي حو صلگي و دلتنگي مي سازد .انسان بي كار فرصت پيدا مي كند كه خاطرات گذشته را تجديد

كند و در غم و اندوه گرفتار شود يا به آينده فكر كند و دچار دلهره و اضطراب شود . تربيت بدني در رفع

اين عوارض سهيم است و عامل موثري براي مبارزه با بيحوصلگي و پر كردن اوقات فراغت فرد مي باشد

(عزيز آبادي فراهاني ، 1373 ، صص 25 و 26 ) . ورزش بعنوان يكي از روش هاي گذران اوقات فراغت

در جذب ارزش هاي فرهنگي موثر است . در ورزش هاي گروهي بازيكن تلاش مي كند تا براي جذب

بهتر درگروه ، رضايت ساير بازيكنان را به دست آورد و از اين طريق ملاك ها ي سازگاري در جمع را در

خود ايجاد نمايد . از ديدگاه جامعه شناسي ، گذران اوقات فراغت با ورزش از غير پويا شدن و به انحراف

رفتن توانايي هاي افراد جامعه به ويژه جوانان جلوگيري مي كند و در مقابل ، قابليت توليد و بهره وري آنها

. ( در قالب هاي مختلف اجتماعي و اقتصادي را هر چه بيشتر تقويت مي نمايد ( عبدلي، 1386 ، ص 180

به طور كلي ورزش در تمام دوران زندگي انسان ها حائز اهميت است ولي چون مبناي تربيت جسمي و

روحي در سنين جواني گذاشته مي شود بايد اهميت بيشتري در اين دوران براي ورزش قائل بود . ورزش

علاوه بر آن كه موجب مي شود جوانان سرگرمي مناسبي براي گذران اوقات فراغت خود داشته باشند در

نأمين سلامت جسمي و روحي آنان تأثير بسزايي دارد . بسياري از آثار نامطلوب محيط اجتماعي ، اقتصادي

وضع خانوادگي، وراثت و نظاير آن با استفاده از ورزش مي تواند كاهش يابد يا حتي به طور كلي از ميان

برود .تربيت بدني و ورزش اگر به طور اصولي و بر اساس يك برنامه منظم و صحيح استفاده شود در تحقق

بسياري از نياز هاي مهم دروران جواني ، شناخت زندگي سالم اجتماعي و اصلاح يا جلو گيري از رفتار

. ( هاي انحرافي نقش موثري مي تواند داشته باشد (قنايي ، 1387

تأثير ورزش بر فرهنگ

١٠

فرهنگ را مي توان به عنوان مجموع ويژگي هاي رفتاري و عقيدتي اكتسابي اعضاي يك جامعه خاص »

كوئن ، 1386 ،ص 39 ) ورزش ) « تعريف كرد واژه تعيين كننده در اين تعريف همان واژه اكتسابي است

بخش مهمي از فرهنگ ملل در جهان معاصر است بحث هاي محافل گوناگون ، سر فصل روزنامه ها ،

برنامه هاي راديوئي و تلويزيوني جايگاه آن را روشن ساخته است . اعلام موفقيت در مسابقات ملي و بين

المللي ميليون ها نفر را شاد و و شكست در برنامه ها مردم را غمگين و خشمگين مي سازد . جلب ميليون ها

نفر تماشاچي به استاديوم ها ،تبليغات تجاري در كنار و خلال مسابقات ، حمايت تماشا گران و استقبال

آنان از تيم هاي مورد علاقه در كمك به بالا بردن استعداد ها و ارائه ي مطلوب و موزون حركت ها و

فعاليت هاي ورزشي موثر مي باشد .( كوشافر ، 1381 ، ص 167 ) . ورزش ، تمرين تفكر واقع گرايانه و

پرهيز از تفكر ذهنگرايانه است . با ورود ورزش به فرهنگ ايده آليست اين تفكر به نفع فرهنگ رئاليست

رنگ مي بازد. ابعاد غير مادي فرهنگنظير اعتقادات ، آداب و رسوم و ارزش و نيز ابعاد مادي فرهنگ نظير

معماري و تكنولوژي ،تحت تأثير ورزش وارد سير تكاملي مي شوند . يكي از جلوه هاي غير مادي فرهنگ

، جايگاه زن در جامعه است . در جهان ورزش تجلي آزادي زن از قيوميت مرد مشاهده مي شود . پس از

. ( تربيت ورزشي زن به عنوان يك انسان شجاع و سرسخت به جامعه باز مي گردد (خزايي ، 1388

تأثير ورزش بر حافظه

مدت هاست كه فوايد ورزش براي قلب و عروق شناخته شده است . اما امروزه مشخص شده است كه

ورزش براي همه ي بدن حتي مغز سودمند است . ورزش جريان خون را در كل بدن افزايش مي دهد و

بالطبع جريان خون در مغز نيز افزايش مي يابد . به نظر مي رسد افزايش جريان خون در مغز فرايند از دست

رفتن بافت سلولي مغز را كه در حدود 40 سالگي شروع مي شود كند مي كند. محققان هنوز مطمئن

نيستندكه ميزان مورد نياز ورزش براي بهتر شدن حافظه چقدر است ، اما چيزي كه مي دانيم اين است كه

حتي مقدار بسيار كمي ورزش و فعاليت فيزيكي مي تواند به بهتر شدن حافظه شما كمك كند و اين تأثير

وقتي بيشتر ميشود مرتباً و حداقل سه بار در هفته ورزش كنيد ( تركمان ، 1388 )تحقيقات دكتر هيتر

.س.اوليف در دانشگاه علوم تندرستي اورگان در آمريكا نشان داد سالمنداني كه يك برنامه تمريني شامل

راه رفتن سريع بر روي نوار گردان را سه بار در هفته و به مدت يك ساعت ، در طول چهار ماه انجام مي -

دادند حافظه وزمان واكنش آنها ،بهبود يافته بود . تحقيقات بيشتر نشان داد كه آهسته دويدن ، راهپيمايي

١١

دوچرخه سواري و حركات موزون نيز مانند راه رفتن سريع موجب بهبود حافظه و زمان واكنش در

سالمندان مي شود . پژوهشگران همچنين دريافتند سالمنداني كه در يك برنامه تمريني ، قدرتي و انعطافي به

مدت يك ساعت 3 بار در هفته و در طول 4 ماه شركت كردند عملكردشان در اجراي آزمون هاي حافظه

بهبود يافت . اگر چه اين گونه بهبود حافظه بيشتر در سالمنداني كه تمرين هاي هوازي انجام مي دهند رخ

مي دهد اما تحقيقات بيشتر نشان داده است كه هيچ تمرين ورزشي نسبت به تمرين هاي ورزشي ديگر از

لحاظ تأثير بر حافظه برتري ندارد . به عبارت ديگر بين ورزش هاي مختلف از حيث تأثير بر حافظه تفاوت

معني داري مشاهده نمي شود ( اچ. ويلمور وال . كاستيل ، 1386 ، صص 241 و 242 ).در نتيجه تمرين هاي

ورزشي مداوم ميزان جريان خون در مغز افزايش مي يابد افزايش جريان خون موجب اكسيژن رساني

وتغذيه بهتر نرون هاي مغز شده و از تنگ شدن عروق مغز جلوگيري مي كند . اين تأثيرات خود موجب

پيشگيري از فراموش و زوال توانمندي هاي ذهني درسالمندي مي شود . تمرين هاي ورزشي همچنين

مي شود كه مي تواند نرون ها را درمقابل آسيب B.D.N.F موجب آزاد سازي نوعي فاكتور رشد به نام

( وصدمه مقاوم نمودو از بروز بيماري هاي آلزايمر و پاركينسون تا حدودي جلوگيري كند ( دانغيان ، 1388

نتيجه گيري

ورزش و فعاليت بدني در صورتي كه به صورت منظم و مستمر صورت گيرد آثار مفيدي در فرد برجاي

مي گذارد . آثار اجتماعي و رواني ورزش در فرد عبارت است از: كمك به فرد در جريان اجتماعي شدن و

سازگاري با محيط ، كمك به فرد درتكامل شخصيت مناسب ، پر كردن اوقات فراغت و جلوگيري از

انحرافت اجتماعي به خصوص در دوران جواني ،تصحيح و تكميل اخلاق مناسب و آماده كردن فرد براي

رعايت حقوق ديگران ،كمك به فرد در جريان فرهنگ سازي و داشتن فرهنگي مناسب . همچنين هنگام

ورزش با توجه به فعل و انفعالاتي كه در بدن صورت مي گيرد بيماريهايي از قبيل : افسردگي ، اضطراب و

استرس ،آلزايمر كه در طول عمر به سراغ آدمي مي آيند به تدريج از ميان مي روند.

پيشنهادات

١٢

در اين بخش به افراد توصيه مي شود كه ورزش را به طور مستمر از دوران كودكي شروع كنند به طوري

كه هيچ وقت آن را ترك نكنند . برنامه هاي ورزشي 30 دقيقه اي توصيه مي شود.

منابع كتابي

-1 اچ . ويلمور ، جك و ال . كاستيل ، ديويد – فيزيولوژي ورزشي و فعاليت هاي بدني ، چاپ ششم-

-( مترجمين : مينا معيني ؛فرهاد رحماني نيا ؛ حميد رجبي ؛حميد آقا علي نژاد و فاطمه اسلامي ( 1386

انتشارات مبتكران پيشروان .

-2 امام خميني (ره) ( 1386 )-صحيفه نور ،جلد 7 –انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي

-3 ام. هي وود،كاتلين-رشد و تكامل حركتي در طول عمر ، چاپ نهم – مترجمين : مهدي نمازي زاد و

محمد علي اصلانخاني ( 1387 ) – انتشارات سمت

-4 انور الخلولي ، امين – ورزش وجامعه ، چاپ دوم – مترجم حميد رضا شيخي ( 1383 )- انتشارات وزارت

امور خارجه

-5 توماس، ريموند - روانشناسي ورزشي ، چاپ اول – مترجم: محمد حسين سروري ( 1370 )- انتشارات

يگانه

-6 س . رابرتس ،گلين و س .اسپسنك ،كوئن و ل . پمبرتن،سينتال-روانشناسي ورزشي ، چاپ اول- مترجمين:

محمد كاظم واعظ موسوي و معصومه شجايي( 1382 ) – انتشارات رشد

-7 عبدلي ، بهروز ( 1386 ) – مباني رواني و اجتماعي تربيت بدني و ورزش ،چاپ دوم –انتشارات بامداد

كتاب

-8 عزيز آبادي فراهاني ، ابوالفضل ( 1373 ) – تربيت بدني عمومي( 2) ،چاپ هشتم – تهران ، انتشارات

دانشگاه پيام نور

-9 كوشافر ، علي اصغر ( 1381 ) – اصول و مباني تربيت بدني، چاپ اول –انتشارات دانشگاه آزاد اسلامي تبريز

-10 كوئن،بروس – درآمدي بر جامعه شناسي ، چاپ سيزدهم مترجم: محسن ثلاثي( 1386 ) – انتشارات توتيا

-11 گائيني ، عباس و رجبي حميد ( 1386 ) – آمادگي جسماني ، چاپ چهارم – انتشارات سمت

-12 منشئي،غلامرضا( 1376 )- روانشناسي تندرستي، چاپ اول- انتشارات غزل

+ نوشته شده در  شنبه نوزدهم اسفند 1391ساعت 8:9  توسط عالمه  | 

غذا و سیره ی امام رضا (ع)

غذا و سیره امام هشتم علیه السلام

روزی خادمان حضرت رضا علیه السلام گرد هم جمع شده بودند و میوه می خوردند. وقتی سیر شدند، میوه های باقی مانده را بیرون ریختند. حضرت رضا علیه السلام فرمود: «سبحان اللّه ! اگر شما سیر شدید و بی نیاز هستید، عده ای نیازمند هستند. غذاهای باقی مانده را بیرون نریزید و آن را به نیازمندان بدهید».

همچنین در مورد نحوه غذا خوردن و رسیدگی به نیازمندان در سیره امام رضا علیه السلام آمده است: آن حضرت هنگامی که می خواست غذا بخورد، دستور می داد سینی بزرگی کنار سفره بگذارند. سپس از هر غذایی که در سفره بود، از بهترین آنها برمی داشت و در آن سینی می گذاشت و بعد سفارش می فرمود آنها را برای نیازمندان ببرند.


 بهداشت مواد غذایی

بهداشت مواد غذایی، مسئله بسیار شایان توجهی در علم تغذیه به شمار می آید. در کنار نوع استفاده و چگونگی بهره گیری از مواد غذایی، رعایت بهداشت در مصرف و نگه داری غذا نیز اهمیت خاصی دارد و در این زمینه، دانشمندان به مطالعه و تحقیقات گسترده ای پرداخته اند.

از مهم ترین اقدامات بهداشتی هر جامعه ـ که بخش عمده آن سلامت و ایمن سازی از بیماری هاست ـ دست یابی به موفقیت هایی در زمینه بهداشت تغذیه است. تأمین مواد غذایی سالم و متناسب، برنامه ریزی برای بهبود وضع تغذیه، آموزش های لازم در زمینه مسائل غذایی و پیش گیری از سوء تغذیه، اموری هستند که نقش تعیین کننده ای در بهداشت فردی و اجتماعی و سلامت افراد جامعه دارند.

اسلام با دیدی موشکافانه در مورد بهداشت مواد غذایی، توصیه هایی درباره استفاده از غذاهای مفیدی مانند عسل، شیر و نهی از گوشت مردار، گوشت خوک و خوردن خون دارد.

   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه هجدهم بهمن 1391ساعت 13:48  توسط عالمه  | 

نقش ورزش در سلامت جسم

تقويت سيستم اسکلتى و پيش‌گيرى از ابتلا به بيمارى پوکى استخوان

مشخص شده است که تقويت سيستم اسکلتى بدن و متراکم بودن آن ارتباط مستقيمى با ميزان فعاليت بدنى و فشارهاى مکانيکى دارد.

 به طور مثال در فضانوردانى که به مدت طولانى در فضا به سر مى برند،به دليل بى وزنى و يا در بيماران مزمن که به مدت طولانى بسترى شده يا پايشان گچ گرفته شده و تحرکى ندارند، تراکم استخوانى به‌ شدت کاهش يافته و بسيار مستعد شکستگى مى شود.

اين همان پديده اى است که به آن « پوکى استخوان»  مى گويند و در افراد سالمند  به طور شايع ديده مى شود. پوکى استخوان منجر به دردهاى متوسط تا شديد و مزمن اسکلتى مى شود و زندگى عادى فرد را تحت تأثير قرار مى ‌دهد.

به تأخير انداختن پديده‌ى سالمندى يا پير شدن

 با افزايش سن، مصرف انرژى پايه کاهش مى يابد. به ازاى هر 10 سال افزايش سن در بزرگسالى، ميزان مصرف انرژى پايه حدود 2 تا 3 درصد کاهش مى يابد، که گفته مى شود به دليل از دست دادن توده‌ى عضلانى بدن و افزايش بافت چربى است.

اين تغييرات در ترکيب بدن را مى توان با ورزش کاهش داد. ورزش سبب حفظ توده‌ى عضلانى بدن و افزايش مصرف انرژى پايه مى گردد. هم‌چنين از يبوست و بيمارى هاى قلبي- عروقى جلوگيرى مى کند که بعداً به آن اشاره خواهد شد و بدين ترتيب پديده‌ى سالمندي  را به تأخير مى اندازد.

مصرف بى واسطه و مستقيم اسيدهاى چرب

مى دانيم که اکثر بافت‌هاى بدن از گلوکز (قند خون) به عنوان سوخت اصلى خود استفاده مى کنند.

يکى از وظايف دستگاه گوارش و کبد اين است که مواد غذايى دريافت شده را هضم و جذب کرده و در نهايت، قسمتى از آن را به شکل گلوکز براى مصرف بافت‌ها و سلول‌هاى بدن وارد خون کند.

براى ورود گلوکز به درون سلول و مصرف آن، وجود هورمون انسولين ضرورى است. انسولين هورمونى است که از افزايش قند خون جلوگيرى مى کند. اين هورمون از آب شدن چربى بدن و آزاد شدن اسيدهاى چرب از بافت چربى جلوگيرى مى کند. حتى در صورت مصرف زياد غذا، به ذخيره شدن انرژى به صورت چربى نيز کمک مى کند.

اما عضلات در حال فعاليت از اين امر مستثنى هستند و مى توانند بدون نياز به انسولين، انرژى خود را علاوه بر گلوکز از اسيدهاى چرب نيز تأمين کنند. اين امر باعث مى شود سطح انسولين خون کاهش يابد و باعث ذوب شدن توده‌ى چربى و آزاد شدن اسيد‌هاى چرب از آن مى شود که به نوبه‌ى خود توسط عضلات به مصرف خواهند رسيد.

         

تأثير مثبت در بيماران ديابتى و کاهش مقاومت به انسولين

 در بيماران ديابتي  نوع دو، انسولين وجود دارد اما قادر به عمل نيست که اصطلاحاً به آن «مقاومت به انسولين» گفته مى شود.

مشخص شده است که بافت چربى، گيرنده‌ى عمده‌اى براى انسولين ندارد و به طور بارزى باعث مقاومت به اثرات انسولين و در نتيجه بالا رفتن قند خون و عوارض ناشى از آن مى شود.

ورزش با کاهش بافت چربى و افزايش ميزان سوخت و ساز بدن،  مقاومت به انسولين را کاهش داده و باعث بهبود عملکرد گيرنده‌هاى انسولين شده و سطح گلوکز خون را کاهش مى ‌دهد.

حتى در بيماران ديابتى نوع يک که در بدن آن‌ها انسولين  وجود ندارد يا به ميزان کافى ترشح نمى شود، ورزش با افزايش ميزان متابوليسم و مصرف انرژى، سطح گلوکز يا قند خون را کاهش مى دهد و بدين ترتيب نياز به انسولين تزريقى يا رعايت رژيم‌هاى بسيار سخت و محدود از قند و انرژى را در اين افراد کمتر مى کند.

 کاهش خطر ابتلا به بيمارى هاى قلبي- عروقى و سکته‌هاى مغزى

 ورزش باعث کاهش اسيدهاى چرب آزاد خون و افزايش کلسترول خوب يا HDL  مى شود. بدين طريق پديده‌ى آترواسکلروز يا تنگ شدن عروق بدن از جمله عروق قلبى و  مغزي  به تأخير مى افتد و هيچ‌گاه به حد بحرانى و انسداد (که در اين صورت شاهد سکته‌هاى مغزى يا قلبى خواهيم بود) نمى رسد.

همچنين باعث کاهش مقدار ترى گليسيريد و کلسترول بد  يا LDL خون مى شود که همگى آن‌ها در آترواسکلروز يا تنگ شدن عروق نقش دارند.

 افزايش حجم گردش خون موثر بدن و جلوگيرى از ترومبوز (لخته شدن خون) در سياهرگ عمقى پا

فعاليت بدنى و تحريک زياد باعث افزايش حجم گردش خون  موثر و جلوگيرى از رکود خون در سياهرگ عمقى پا مى گردد و جريان خون را در کل عروق بدن افزايش مى دهد، از جمله بازگشت خون را زياد مى کند. بدين طريق احتمال ترومبوز يا لخته شدن خون  در سياهرگ عمقى پا، که خود مى تواند منشاء لخته‌هاى آزاد خون(آمبولي) و گير افتادن در رگ‌هاى ديگر بدن از جمله عروق مغز و قلب باشد، کاهش مى يابد.

 تقويت سيستم قلبي- عروقى، دستگاه تنفسى و سيستم ايمنى

   

با افزايش فعاليت بدنى، نياز بافت‌ها و سلول‌هاى بدن به اکسيژن و مواد مغذى افزايش مى يابد. براى تأمين اين نياز و نيز براى دفع مواد زايد توليد شده ى بيشتر توسط سلول‌ها، جريان خون و فعاليت قلب  و تهويه‌ى ريوى زيادتر مى شود. هم‌چنين عضله‌ى قلب با قدرت و سرعت بيشترى خون را پُمپ مى کند و فعاليت دستگاه تنفس نيز با افزايش عمق و سرعت تنفس، افزايش مى يابد.

   در صورت داشتن برنامه‌ى ورزشى مرتب در زندگى روزانه‌، به تدريج عضله‌ى قلب و دستگاه تنفس در اثر تمرين قوى تر شده و سلامتى فرد را تضمين مى کند.

هم‌چنين با فعاليت بدنى، تعداد گلبول‌هاى قرمز و سفيد خون و به‌طور کلى حجم خون و عناصر خونى دخيل در سيستم ايمنى بدن،  افزايش مى يابد و به عملکرد بهتر سيستم ايمنى بدن کمک مى کند.

 اثرات مثبت بر سيستم گوارشى

شناخته شده‌ترين اثرات ورزش در سيستم گوارشى بدن، افزايش حرکات روده و جلوگيرى از يبوست  مزمن است. به همين خاطر بيماران جراحى شده را در اولين فرصت پس از جراحى، به راه رفتن تشويق مى کنند تا حرکات گوارشى سريع‌تر باز گردد و از يبوست جلوگيرى شود. هم‌چنين بيمار قادر به تحمل تغذيه‌ى خوراکى باشد.

از عوارض نامطلوب يبوست مى توان به چاقى و بيمارى هاى روده‌ى بزرگ از قبيل ديورتيکولوز، بواسير  و حتى سرطان‌ روده‌ى بزرگ  اشاره کرد که به سادگى با ورزش قابل پيش‌گيرى هستند.

 نقش ورزش در کنترل وزن

 در حدود 75- 60 درصد انرژى کل مصرفى روزانه مربوط به انرژى مصرفى در حال استراحت است، يعنى حالتى که شخص هيچگونه فعاليت جسمى نداشته و به ‌طور کامل در حال استراحت يا درازکش است.

ورزش از چند طريق، از جمله افزايش انرژى مصرفى در حال استراحت به دليل افزايش توده ‌ى عضلانى بدن، همچنين افزايش مستقيم انرژى مصرفى در حال فعاليت جسمانى، باعث افزايش کل انرژى مصرفى روزانه مى شود. در نتيجه در صورت داشتن رژيم غذايى صحيح، از بافت چربى براى تأمين انرژى استفاده کرده و باعث آب شدن چربى و کاهش وزن مى گردد.

کاهش خطر سرطان با ورزش

 فعاليت مناسب بدنى، سيستم هورمونى بدن را به گونه‌‌اى تغيير مى دهد که از بدکارى سيستم هورمونى يا ايمنى بدن که مى تواند منجر به سرطان شود، جلوگيرى مى کند.

شروع ناگهانى و فعاليت شديد براى افرادى که تعليم کافى نديده‌اند يا به آرامى فعاليت خود را افزايش نداده‌اند، ممکن است موجب عوارضى از جمله جراحات، کم‌آبى بدن يا سکته‌ى قلبى شود.

+ نوشته شده در  شنبه چهاردهم بهمن 1391ساعت 17:32  توسط عالمه  |